Түркістан облысында халықтың әлеуметтік жағдайын жақсарту, еңбек қатынастарын заңдастыру және кедейлік деңгейін төмендету бағытындағы жұмыстар жаңа қарқын алды. Бұл мәселелер облыс әкімі Нұралхан Көшеров төрағалық еткен кеңейтілген мәжілісте жан-жақты қаралып, нақты тапсырмалар жүктелді. Жиын барысында өңірдегі еңбек заңнамасының сақталу деңгейі, әлеуметтік қолдау шараларының тиімділігі және халықты жұмыспен қамту бағытындағы жұмыстардың нәтижелері талқыланды.

Облыс басшысы өз сөзінде еңбек қатынастарының заңдастырылуы – әлеуметтік тұрақтылық пен экономикалық өсімнің негізгі факторларының бірі екенін атап өтті. Оның айтуынша, ресми тіркелмеген еңбек қатынастары қызметкерлердің құқықтарының бұзылуына әкеліп қана қоймай, бюджетке түсетін түсімдердің азаюына себеп болады.

– Еңбек шарттарын тіркемеген, міндетті зейнетақы жарналары аударылмаған, сондай-ақ қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан сақтандырмаған мекемелердің нақты тізімін жасап, барлық кемшілікті қысқа мерзімде жою қажет. Бұл – тек бақылау емес, бұл – әрбір азаматтың құқығын қорғау. Сонымен қатар атаулы әлеуметтік көмек алушылар санын заң аясында азайту үшін жаңа жұмыс орындарын ашуымыз керек. Біздің басты мақсатымыз – тұрғындарды жұмыспен қамтып, өңір экономикасын нығайту, – деді Нұралхан Көшеров.

Мәжілісте облыс әкімінің орынбасары Нұрбол Тұрашбеков баяндама жасап, өңірдегі нақты жағдайға тоқталды. Оның мәліметінше, Түркістан облысында еңбек қатынастарының рәсімделуі әлі де өзекті мәселелердің бірі болып отыр. Мемлекеттік еңбек инспекциясының деректеріне сәйкес, өңірдегі 3329 мекемеде 10449 қызметкермен еңбек шарттары ресми тіркелмеген.

Әсіресе бұл мәселе кәсіпкерлік, білім беру, әлеуметтік қызмет көрсету және ауыл шаруашылығы салаларында жиі кездеседі. Сонымен қатар 2601 мекемеде 7677 адаммен еңбек шарты мүлдем жасалмағаны анықталған. Бұл көрсеткіштер еңбек заңнамасының талаптары толық сақталмай отырғанын көрсетеді.

Бұдан бөлек, 15234 мекемеде 55790 қызметкерге міндетті зейнетақы жарналары аударылмаған. Кейбір ұйымдарда қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан сақтандыру бойынша да тиісті шарттар жасалмаған. Бұл өз кезегінде жұмысшылардың әлеуметтік қорғалу деңгейінің төмен екендігін аңғартады.

Осыған байланысты жиын барысында жауапты басқармалар мен аудан, қала әкімдеріне еңбек заңнамасының сақталуын күшейту, кәсіпкерлермен түсіндіру жұмыстарын жүргізу және барлық заң бұзушылықтарды жою бойынша нақты тапсырмалар берілді.

Облыста кедейлікті төмендету және халықты әлеуметтік қолдау бағытында да жүйелі жұмыстар жүргізіліп келеді. 2026 жылы 59062 адамға атаулы әлеуметтік көмек көрсету үшін 6,5 млрд теңге қарастырылған. Нәтижесінде кедейлік деңгейін 2,7 пайызға дейін төмендету жоспарлануда.

Жылдың алғашқы тоқсанында 36 890 адамға (5960 отбасыға) 1,6 млрд теңге көлемінде атаулы әлеуметтік көмек төленген. Жалпы алғанда, өңірде жүргізіліп жатқан жұмыспен қамту шараларының нәтижесінде кедейлік деңгейі 1,7 пайызға дейін төмендеген. Сонымен қатар атаулы әлеуметтік көмек алушылар саны 40,7 пайызға қысқарған.

Соңғы бес жылдағы көрсеткіштер де оң динамиканы көрсетіп отыр. Мәселен, 2022 жылмен салыстырғанда атаулы әлеуметтік көмек алушылар саны 68,6 пайызға азайған. Бұл – өңірде жүргізіліп жатқан әлеуметтік саясаттың тиімділігін көрсететін маңызды нәтиже.

Сонымен қатар Сауран, Отырар және Ордабасы аудандарында жүргізілген мониторинг барысында 675 отбасының тұрмыстық жағдайы зерттеліп, 115 кемшілік анықталған. Оның ішінде 5,3 млн теңге көлеміндегі әлеуметтік көмектің негізсіз тағайындалғаны белгілі болған. Бұл қаражатты бюджетке қайтару қажеттігі белгіленіп, жауапты мекемелерге тиісті тапсырмалар берілді.

Кедейлікті азайтудың тиімді құралдарының бірі ретінде өңірде Ауыл аманаты жобасы жүзеге асырылуда. Бұл жоба ауыл тұрғындарының табысын арттыруға, шағын кәсіпкерлікті дамытуға және халықты тұрақты жұмыспен қамтуға бағытталған.

Аталған жоба аясында Сауран ауданы пилоттық аймақ ретінде таңдалып, отбасының цифрлық картасындағы «D» және «E» санатындағы азаматтарды «C» деңгейіне шығару бойынша жұмыстар жүргізілуде. Арнайы құрылған жұмысшы топ тұрғындармен кездесіп, кооперативтерге бірігу, жеңілдетілген 2,5 пайыздық несие алу және кәсіп ашу мүмкіндіктерін түсіндіруде.

Жобаның нәтижесінде 32 азамат шағын несие алып, өз кәсібін бастауға ниет білдірген. Сонымен қатар 46 адам бұғатталған банктік шоттарын қалпына келтіру бойынша шаралар қабылдаған. Бұл өз кезегінде азаматтардың экономикалық белсенділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Жобаға «LIHUA GROUP» және «JASYL SUYQ QAZAQSTAN» сияқты ірі инвесторлардың тартылуы да жаңа жұмыс орындарының ашылуына ықпал етуде. Мұндай жобалар өңірдің инвестициялық тартымдылығын арттырып, экономиканың тұрақты дамуына негіз болады.

Жалпы алғанда, Түркістан облысында еңбек қатынастарын заңдастыру, әлеуметтік қолдауды жетілдіру және кедейлікті төмендету бағытындағы жұмыстар кешенді түрде жүзеге асырылып келеді. Бұл шаралар халықтың әл-ауқатын арттыруға, әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етуге және өңір экономикасын нығайтуға бағытталған.

Алдағы уақытта да облыста жаңа өндіріс орындарын ашу, кәсіпкерлікті дамыту және тұрғындарды тұрақты жұмыспен қамту бағытындағы жұмыстар жалғасатын болады. Сонымен қатар еңбек қатынастарын толық заңдастыру, міндетті әлеуметтік төлемдерді қамтамасыз ету және қызметкерлердің құқықтарын қорғау мәселелері тұрақты бақылауда болады.

Қорытындылай келе, Түркістан облысында жүргізіліп жатқан бұл жұмыстар – өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз ететін маңызды қадамдардың бірі. Жүйелі түрде іске асырылып жатқан бастамалар алдағы уақытта да өз нәтижесін беріп, халықтың өмір сүру сапасының артуына ықпал ететіні сөзсіз.